DOCX to format dokumentu, którego Microsoft Word używa domyślnie od wersji Word 2007, kiedy zastąpił starszy binarny format DOC. Litera X oznacza XML i sygnalizuje całkowitą zmianę podejścia: podczas gdy DOC był pojedynczym, nieprzezroczystym binarnym „blobem”, DOCX jest zwykłym archiwum ZIP wypełnionym czytelnymi plikami tekstowymi. Format został opublikowany jako ECMA-376, a później jako standard ISO pod nazwą Office Open XML, dzięki czemu inne edytory tekstu mogą go otwierać i zapisywać.
Jak DOCX zapisuje dokument
Zmień nazwę pliku DOCX na .zip, rozpakuj go, a dokument ukaże się przed tobą jako mała strona internetowa złożona z części. Tekst i jego formatowanie znajdują się w word/document.xml. Style, czcionki, numeracja i przypisy dolne mają każda swoją własną część XML. Każdy wklejony obraz pozostaje nienaruszony w word/media/ jako plik graficzny, którym zawsze był. Manifest wylicza części i opisuje ich powiązania.
Ma to dwie użyteczne konsekwencje. Otoczka ZIP mocno kompresuje XML, więc plik DOCX jest zwykle znacznie mniejszy niż równoważny DOC. A ponieważ każda część jest oddzielna, uszkodzony obraz lub zepsuty styl nie musi pociągać za sobą całego dokumentu: narzędzia do odzyskiwania danych działają, odbudowując archiwum wokół części, które da się jeszcze odczytać.
Z drugiej strony DOCX wymaga spójności między częściami. Archiwum, którego manifest nie zgadza się z zawartością, zostanie odrzucone, zamiast zostać otwarte „mniej więcej”, co tłumaczy, dlaczego plik po uszkodzonym transferze często w ogóle się nie otwiera.
Jakie metadane zawiera DOCX
Word przechowuje swoje metadane w dwóch wydzielonych częściach archiwum i są one bardziej rozbudowane niż w większości innych formatów dokumentów.
Właściwości podstawowe zawierają pola, których można się spodziewać: Title, Subject, Creator (autor), Keywords, Description oraz znaczniki czasu Created i Modified. Obok nich znajduje się Last Modified By, które wskazuje osobę, która jako ostatnia zapisała plik. W dokumencie, który krążył po biurze, to jedno pole może zawierać nazwisko kogoś, kto nigdzie nie pojawia się w treści.
Właściwości rozszerzone to te, o których rzadko się myśli. Word zapisuje Application i AppVersion, więc plik wskazuje wersję Office. Zapisuje Company, przejętą z instalacji. Zapisuje Pages, Words, Characters, Paragraphs i Lines. Zapisuje także TotalTime, czyli liczbę minut, przez które dokument był otwarty do edycji, oraz Revision, czyli liczbę zapisów pliku. Umowa, która ma numer wersji 47 i 900 minut czasu edycji, opowiada historię, której nie widać w samym tekście.
Rejestrowane zmiany i komentarze to jeszcze inna kwestia: pozostają w XML niezależnie od tego, czy czytelnik ma je włączone, więc zaakceptowanie wszystkich zmian przed udostępnieniem nie jest równoznaczne z ich usunięciem.
Kiedy używać DOCX
Używaj formatu DOCX, gdy dokument jest tworzony, recenzowany i poprawiany. Utrzymuje on tekst w formie edytowalnej i dopasowującej się do układu, poprawnie przechodzi między wszystkimi głównymi edytorami tekstu i jest formatem, którego oczekują współautorzy.
Nie używaj go dla gotowego dokumentu, który wysyłasz dalej. Układ może się zmieniać między edytorami tekstu i zestawami czcionek, więc to, co widzisz, nie musi być tym, co zobaczy odbiorca. Do tego celu wyeksportuj dokument do PDF. Zachowaj też świadomość przy udostępnianiu samego DOCX: opisane wyżej właściwości rozszerzone podróżują razem z nim, a ich usunięcie zajmuje pięć sekund w porównaniu z późniejszym tłumaczeniem się z nich.