Το GIF, δηλαδή το Graphics Interchange Format, δημιουργήθηκε από την online υπηρεσία CompuServe στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ώστε οι εικόνες να μπορούν να μεταφέρονται μέσω αργών συνδέσεων dial-up και να εμφανίζονται σε υπολογιστές που «διαφωνούσαν» σχεδόν για οτιδήποτε άλλο. Η δεύτερη και τελική του αναθεώρηση πρόσθεσε διαφάνεια και πολλαπλά καρέ, και αυτή είναι η έκδοση που χρησιμοποιείται ακόμα. Δεκαετίες αργότερα, το GIF επιβιώνει για έναν λόγο: είναι ο απλούστερος τρόπος να τοποθετήσετε μια σύντομη, χωρίς ήχο, επαναλαμβανόμενη κινούμενη εικόνα σε ένα σημείο που αναμένει μια απλή εικόνα.
Πώς ένα GIF αποθηκεύει την εικόνα του
Ένα GIF είναι χωρίς απώλειες (lossless) αλλά με σοβαρούς περιορισμούς. Η συμπίεση του, που ονομάζεται LZW, αντικαθιστά τις επαναλαμβανόμενες ακολουθίες εικονοστοιχείων με σύντομους κωδικούς και επιστρέφει ακριβώς αυτό που δόθηκε. Ο περιορισμός είναι το χρώμα: κάθε καρέ μπορεί να χρησιμοποιήσει το πολύ 256 χρώματα, επιλεγμένα από μια παλέτα που αποθηκεύεται στο αρχείο. Μια φωτογραφία έχει πολύ περισσότερες αποχρώσεις, οπότε η αποθήκευση της ως GIF αναγκάζει τον κωδικοποιητή να επιλέξει 256 και να προσεγγίσει τα υπόλοιπα, συνήθως με dithering: διάσπαρτα σημεία δύο χρωμάτων που μιμούνται ένα τρίτο. Γι’ αυτό τα φωτογραφικά GIF φαίνονται «στικτά» και με εμφανείς ζώνες.
Η διαφάνεια είναι όλα ή τίποτα. Μία καταχώρηση στην παλέτα μπορεί να χαρακτηριστεί ως διαφανής, ώστε ένα εικονοστοιχείο να είναι είτε εντελώς διάφανο είτε εντελώς συμπαγές. Δεν υπάρχει τρόπος να δημιουργηθεί ένα απαλό, ημιδιαφανές περίγραμμα, γι’ αυτό και τα λογότυπα σε GIF συχνά εμφανίζουν ένα σκληρό περίγραμμα πάνω σε απρόσμενο φόντο.
Η κίνηση είναι απλώς πολλές εικόνες αποθηκευμένες διαδοχικά, καθεμία με τη δική της παλέτα, τη δική της καθυστέρηση σε εκατοστά του δευτερολέπτου και μια οδηγία απόρριψης που λέει τι να γίνει με το καρέ πριν από αυτό. Ένα μικρό επιπλέον μπλοκ λέει στον προβολέα πόσες φορές να γίνει η επανάληψη. Δεν υπάρχει ήχος.
Τι μεταδεδομένα περιέχει ένα GIF
Αυτή είναι η σύντομη ενότητα και η απάντηση είναι πράγματι ασυνήθιστη: ένα GIF δεν μεταφέρει σχεδόν καθόλου μεταδεδομένα. Τα μεταδεδομένα είναι οι περιγραφικές πληροφορίες που ένα αρχείο κρατά για τον εαυτό του και το GIF έχει ελάχιστο χώρο γι’ αυτά. Δεν υπάρχει πεδίο για ρυθμίσεις κάμερας, ούτε για δημιουργό, ούτε για ημερομηνία, τίτλο ή σημείο για αποθήκευση συντεταγμένων GPS. Ούτε το EXIF ούτε το IPTC, τα πρότυπα που μεταφέρουν αυτές τις πληροφορίες στις φωτογραφίες, ορίστηκαν ποτέ για το GIF.
Αυτό που μπορεί να σας δείξει μια αναφορά είναι κυρίως δομή και όχι ιστορικό:
- Διαστάσεις εικόνας, μέγεθος του πίνακα χρωμάτων και πόσα χρώματα χρησιμοποιούνται πραγματικά.
- Αριθμός καρέ, η καθυστέρηση και η μέθοδος απόρριψης κάθε καρέ, καθώς και ο αριθμός των επαναλήψεων.
- Ποια καταχώρηση στην παλέτα, αν υπάρχει, είναι η διαφανής.
- Αν η εικόνα είναι interlaced, ένα παλιό κόλπο που επέτρεπε να εμφανιστεί μια πρόχειρη εκδοχή πριν ολοκληρωθεί η φόρτωση του αρχείου.
- Μπλοκ σχολίων. Το GIF επιτρέπει ελεύθερα κείμενα σχολίων και λογισμικό μερικές φορές γράφει εκεί το όνομά του, μια γραμμή πνευματικών δικαιωμάτων ή μια διεύθυνση προέλευσης. Αυτό είναι το μοναδικό σημείο όπου είναι πιθανό να εμφανιστεί κάποιο όνομα.
- Μπλοκ εφαρμογών. Πέρα από αυτό που χρησιμοποιείται για την επανάληψη, η Adobe όρισε ένα μπλοκ που μπορεί να μεταφέρει ένα πλήρες πακέτο μεταδεδομένων XMP μέσα σε ένα GIF. Είναι σπάνιο, αλλά αυτός είναι ο λόγος που μια αναφορά μπορεί να εμφανίσει XMP σε ένα GIF.
Αυτό έχει δύο όψεις. Ένα GIF είναι απίθανο να αποκαλύψει την τοποθεσία σας ή τον σειριακό αριθμό της κάμεράς σας, επειδή δεν έχει πού να τα αποθηκεύσει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ανωνυμία: μια κίνηση που προέρχεται από φωτογραφία ή βίντεο εξακολουθεί να δείχνει ό,τι δείχνουν τα εικονοστοιχεία, και κάθε μπλοκ σχολίων παραμένει στο αρχείο μέχρι κάποιος να το αφαιρέσει.
Πότε να χρησιμοποιείτε GIF
Χρησιμοποιήστε GIF για μια σύντομη επαναλαμβανόμενη κίνηση που πρέπει να λειτουργεί ως απλή εικόνα, σε ένα παράθυρο συνομιλίας, μια ανάρτηση σε φόρουμ ή ένα email. Για στατική εικόνα δεν υπάρχει πλέον καλός λόγος να το προτιμήσετε: το PNG είναι μικρότερο για τα ίδια επίπεδα γραφικά και διατηρεί πλήρες χρώμα, ενώ το JPG είναι πολύ μικρότερο για φωτογραφίες.
Για κίνηση η ειλικρινής σύγκριση είναι με βίντεο. Ένα κλιπ MP4 ή WebM με τα ίδια λίγα δευτερόλεπτα είναι συνήθως ένα κλάσμα του μεγέθους και έχει ομαλά χρώματα. Τα WebP και APNG επίσης προσφέρουν κίνηση με πλήρες χρώμα και κανονική διαφάνεια. Το πλεονέκτημα του GIF δεν είναι ούτε η ποιότητα ούτε το μέγεθος· είναι το ότι γίνεται αποδεκτό παντού, από κάθε σύστημα.