Το MP4 είναι ο τύπος βίντεο που συναντάτε πιο συχνά. Το επίσημο όνομά του είναι MPEG-4 Part 14 και ορίστηκε από την ομάδα Moving Picture Experts Group, τον ίδιο διεθνή φορέα πίσω από τα πρότυπα βίντεο MPEG. Το MPEG δεν ξεκίνησε από το μηδέν: πήρε τη μορφή αρχείου QuickTime της Apple ως βάση και την μετέτρεψε σε ISO Base Media File Format και πάνω σε αυτό έχτισε το MP4. Γι' αυτό τα αρχεία MP4 και MOV είναι τόσο όμοια εσωτερικά. Τηλέφωνα, κάμερες, προγράμματα επεξεργασίας, υπηρεσίες streaming και apps μηνυμάτων κατέληξαν όλα στο MP4, γι' αυτό και παίζει σχεδόν σε κάθε συσκευή που έχετε.
Πώς συγκροτείται ένα αρχείο MP4
Το MP4 είναι ένα container. Ένα container δεν συμπιέζει το ίδιο κάτι· είναι το «κουτί» που περιέχει ήδη συμπιεσμένα streams και λέει στον player πώς να τα διαβάσει. Τη συμπίεση την κάνει ένας codec, και ο codec μέσα σε ένα MP4 είναι συνήθως H.264, H.265 (γνωστός και ως HEVC) ή AV1 για την εικόνα και AAC για τον ήχο. Όλοι αυτοί είναι με απώλειες: πετούν λεπτομέρειες που τα μάτια και τα αυτιά σας δύσκολα θα προσέξουν και αυτές οι λεπτομέρειες δεν επανέρχονται ποτέ. Αν αποθηκεύσετε ξανά ένα MP4 μέσα από πρόγραμμα επεξεργασίας, συμπιέζεται δεύτερη φορά και χάνει λίγο ακόμη.
Εσωτερικά, το αρχείο είναι ένα δέντρο από blocks που ονομάζονται boxes ή atoms. Το καθένα έχει ένα όνομα τεσσάρων γραμμάτων. Το ftyp στην αρχή δηλώνει ποια παραλλαγή MP4 είναι, το mdat περιέχει τα ακατέργαστα συμπιεσμένα βίντεο και ήχο και το moov είναι ο δείκτης που αντιστοιχεί τον χρόνο αναπαραγωγής σε θέσεις μέσα στο mdat. Ήχος και βίντεο εναλλάσσονται σε μικρά τμήματα ώστε ο player να μπορεί να διαβάζει και τα δύο ταυτόχρονα. Όταν το moov βρίσκεται στην αρχή του αρχείου, η αναπαραγωγή μπορεί να ξεκινήσει πριν ολοκληρωθεί το κατέβασμα, κάτι που τα εργαλεία ονομάζουν fast start.
Τι μεταδεδομένα περιέχει ένα αρχείο MP4
Τα μεταδεδομένα του MP4 βρίσκονται στα ίδια boxes, επομένως μια αναφορά για ένα MP4 συνδυάζει τεχνικά στοιχεία με περιγραφικές ετικέτες.
- Η κεφαλίδα της ταινίας,
mvhd, περιέχει ημερομηνία δημιουργίας και τροποποίησης, τη συνολική διάρκεια και την κλίμακα χρόνου με την οποία μετριέται. - Κάθε κομμάτι έχει τις δικές του κεφαλίδες με διαστάσεις, έναν πίνακα περιστροφής που ενημερώνει το πρόγραμμα αναπαραγωγής αν το κλιπ έχει τραβηχτεί στο πλάι, έναν κωδικό γλώσσας και ένα όνομα χειριστή (handler).
- Οι περιγραφές των streams αναφέρουν τον codec, το frame rate, το bit rate, το sample rate ήχου και τον αριθμό καναλιών.
- Οι περιγραφικές ετικέτες βρίσκονται σε ένα user data block που συχνά αποκαλείται iTunes-style λίστα ετικετών. Τα ονόματα των πεδίων ξεκινούν με το σύμβολο πνευματικών δικαιωμάτων, όπως το πεδίο τίτλου, καλλιτέχνη, άλμπουμ, έτους, είδους, σχολίου και encoder, μαζί με πεδία για το artwork και την περιγραφή. Αυτό είναι το block που συμπληρώνεται όταν ένα αρχείο προέρχεται από μουσικό ή βιντεοπώλη.
Κάποια από αυτά είναι προσωπικά. Τα τηλέφωνα γράφουν συνήθως μια τοποθεσία GPS σε ένα πεδίο συντεταγμένων, αποθηκευμένο ως γεωγραφικό πλάτος, μήκος και μερικές φορές υψόμετρο. Οι συσκευές Apple προσθέτουν ένα δικό τους σύνολο από keys που περιέχουν την μάρκα της κάμερας, το μοντέλο, την έκδοση του λειτουργικού συστήματος και μια ημερομηνία δημιουργίας μαζί με τη ζώνη ώρας στην οποία έγινε η εγγραφή. Τα Android τηλέφωνα γράφουν την τοποθεσία με παρόμοιο τρόπο. Λογισμικό επεξεργασίας και σχεδίασης της Adobe μπορεί επίσης να ενσωματώσει ένα XMP packet, ένα block δομημένου κειμένου που επαναλαμβάνει τον τίτλο, τον δημιουργό, τα πνευματικά δικαιώματα και το ιστορικό επεξεργασίας. Αν σκοπεύετε να δημοσιεύσετε ένα κλιπ που τραβήξατε οι ίδιοι, τα πεδία συσκευής και τοποθεσίας είναι αυτά που αξίζει να αφαιρέσετε.
Πότε το MP4 είναι η σωστή επιλογή
Επιλέξτε MP4 κάθε φορά που το αρχείο πρέπει να αναπαραχθεί κάπου που δεν ελέγχετε: σε ιστοσελίδα, σε τηλέφωνο στο οποίο το στέλνετε, σε τηλεόραση, σε laptop πελάτη. Τίποτα άλλο δεν υποστηρίζεται τόσο ευρέως και η hardware αποκωδικοποίηση για H.264 είναι ενσωματωμένη σχεδόν σε κάθε οθόνη που πωλείται.
Η προφανής εναλλακτική είναι το MKV, το οποίο δέχεται περισσότερα audio tracks, περισσότερους τύπους υποτίτλων, κεφάλαια και συνημμένα αρχεία και είναι καλύτερο για αρχειοθέτηση ταινιών με πολλές γλωσσικές λωρίδες. Το MP4 είναι σκόπιμα πιο περιορισμένο και κερδίζει αξιοπιστία από αυτό. Το WebM είναι η επιλογή όταν χρειάζεστε έναν royalty-free codec για τον ιστό, καθώς το H.264 και το HEVC συνοδεύονται από άδειες ευρεσιτεχνίας. Και αν χρειάζεται μόνο να αλλάξετε το «περίβλημα», προτιμήστε remux αντί για re-encode: η αντιγραφή των υπαρχόντων streams σε νέο container δεν κοστίζει καθόλου σε ποιότητα.