MP3, dijital müziği taşınabilir hale getiren sıkıştırılmış ses formatıdır. Tam adı MPEG-1 Audio Layer III'tür. Almanya'daki Fraunhofer Entegre Devreler Enstitüsü'nün, üniversite ve sektör ortaklarıyla birlikte yürüttüğü yıllar süren araştırmaların sonucunda ortaya çıkmış ve 1990'ların başında Moving Picture Experts Group tarafından MPEG-1 standardının bir parçası olarak yayımlanmıştır. Layer III, o standardın üç ses katmanının en gelişmişi olup bir şarkıyı çevirmeli bağlantı ile aktarılabilecek bir boyuta indiriyordu. Birkaç yıl içinde bu uzantı bir müzik dosyası için kısaltma haline geldi ve hâlâ öyle.
Bir MP3 sesi nasıl depolar
MP3 kayıplı bir formattır. Bu, kodlayıcının dosyayı küçültmek için kaydın bir kısmını kalıcı olarak attığı ve hiçbir oynatıcının bunu geri getiremeyeceği anlamına gelir. Ses sinyalini kısa, üst üste binen bloklara ayırarak ve her bloğu dalga formundan bir frekans kümesine dönüştürerek çalışır. Ardından psikoakustik bir model, bu frekanslardan hangilerini insan kulağının yine de duymayacağını, genellikle yakındaki daha yüksek bir ses tarafından maskelendikleri için, değerlendirir ve onlara çok daha az bit ayırır. Ortaya çıkan dosya kaynakla birebir aynı değildir, yalnızca çoğu kişinin farkı duymayacağı kadar yakındır.
Dosyanın kendisi basit bir çerçeve zinciridir. Her çerçeve, yaygın MPEG-1 türünde 1152 örnek tutar; bu da CD örnekleme hızlarında yaklaşık 26 milisaniyelik ses demektir. Her çerçeve, bit hızını, örnekleme hızını ve kanal modunu veren küçük bir başlıkla başlar. Bu sayede bir MP3'ü herhangi bir yerinden kesip kalan kısmı çalmaya devam edebilirsiniz ve değişken bit hızlı dosyaların çalışabilmesinin nedeni de budur: kodlayıcı yoğun bir bölümde daha fazla, sessizlikte ise neredeyse hiç veri harcamaz.
Bir MP3 hangi metaveriyi taşır
Ses çerçevelerinde şarkı başlığı için yer yoktur, bu nedenle MP3 üst verileri (metadata) dosyaya eklenmiş ayrı bir etikette bulunur. İki türü vardır ve bir dosyada ikisi birden olabilir. ID3v1 daha eskidir: dosyanın son 128 baytı, başlık, sanatçı, albüm, yorum, dört haneli yıl ve tek bir tür numarası için sabit genişlikte alanlar içerir. Daha uzun her şey basitçe kesilir. ID3v2 ise başta yer alır ve çok daha zengindir. Dört harfli adlara sahip çerçevelerden oluşur; bir üst veri raporu genellikle bunları sizin için kelimelere çevirir.
En sık gördüğünüz alanlar TIT2 (başlık), TPE1 (sanatçı), TALB (albüm), TRCK (parça numarası), TCON (tür), bir kayıt tarihi, COMM (serbest metin yorum), APIC (gömülü kapak görseli) ve herhangi bir programın kendine ait adlandırılmış bir alan uydurmasına izin veren TXXX'dir. CD ripleme ve etiketleme yazılımları çoğunu otomatik doldurur, bu yüzden bulduklarınız çoğu zaman müzik kadar yazılımı da anlatır.
Bazı alanlar kişiseldir. TENC dosyayı kimin veya neyin kodladığını, TSSE ise kodlayıcı ayarlarını kaydeder; böylece bir rapor kullanılan programı tam olarak adlandırabilir. Yorum çerçeveleri bazen gerçek bir ad, e-posta adresi veya gönderenin unuttuğu bir not barındırır. TOWN ve TPUB bir lisans sahibini ve yayımcıyı adlandırır, PRIV çerçeveleri belirli bir uygulama tarafından yazılmış özel verileri tutar ve bir mağazadan satın alınan parça bir hesap veya sipariş tanımlayıcısı taşıyabilir. Çoğu kodlayıcı ayrıca ilk çerçevenin içine gizli bir Xing veya LAME başlığı yazar; bu başlık kodlayıcı sürümünü, ayarlarını ve ölçülen tepe seviyesini ortaya çıkarır. MP3'te bir konum veya aygıt için standart bir alan yoktur, bu yüzden telefonda yapılan bir kayıt genellikle bir yer bilgisinden çok kullanılan uygulamayı ve zaman damgasını ele verir.
MP3 ne zaman kullanılmalı
Hiç sorun çıkmadan her yerde çalınacak ses istiyorsanız, arabanızdaki radyodan on yıl önceki bir telefona kadar MP3'ü seçin. Bu kadar yaygın olan başka bir format yok. Boyut, uyumluluktan daha önemliyse AAC ve Opus, her ikisi de daha sonra daha iyi araçlarla tasarlandığı için, benzer kaliteyi daha küçük dosyalarla sunar. Ses kalitesi boyuttan önemliyse FLAC ve WAV her örneği eksiksiz korur. Ayrıca kayıplı sıkıştırmanın biriktiğini unutmayın: bir MP3'ü düzenleyip tekrar kaydetmek, onu yeniden kodlamak demektir; bu yüzden elinizdeki en iyi orijinalle çalışın ve MP3'e dışa aktarmayı en sona bırakın.