Plik TXT to nic więcej jak ciąg znaków. Nie ma w nim pogrubienia, czcionki, rozmiaru strony, osadzonych obrazów ani nagłówka: są tylko wpisane litery, cyfry, znaki interpunkcyjne i łamania wierszy. Ta „nieobecność” jest całą wartością formatu: zwykły plik tekstowy zapisany czterdzieści lat temu otworzy się dziś w dowolnym edytorze na dowolnym systemie operacyjnym, czego nie można powiedzieć o żadnym innym formacie dokumentu.
Jak plik TXT przechowuje tekst
O tym, czy plik TXT będzie poprawnie odczytany, decydują dwie niewidoczne rzeczy i obie leżą poza kontrolą samego pliku.
Pierwszą jest kodowanie znaków: tablica, która mapuje bajty na dysku na litery na ekranie. UTF-8 jest współczesnym rozwiązaniem i obsługuje każdy system pisma; starsze pliki mogą używać kodowania regionalnego, takiego jak Windows-1252, ISO-8859-1 lub Shift_JIS. Zwykły plik tekstowy nie zawiera informacji o używanym kodowaniu, więc program musi je odgadnąć. Błędne odgadnięcie powoduje dobrze znane é tam, gdzie powinno być é. Niektóre pliki zaczynają się krótkim znacznikiem zwanym znacznikiem kolejności bajtów (byte order mark), który podpowiada kodowanie, ale jest on opcjonalny i nie zawsze pożądany.
Drugą są zakończenia linii. Windows kończy linię znakiem powrotu karetki, po którym następuje znak nowej linii (CRLF); macOS i Linux używają tylko znaku nowej linii (LF). Jeśli je pomieszać, plik albo zlewa się w jeden długi wiersz, albo pokazuje zbędny znak na końcu każdej linii.
Ponieważ plik TXT nie ma struktury, którą można skompresować lub uszkodzić w połowie, jest to także format, który ma największą szansę przetrwać uszkodzone przesyłanie w mniej więcej nienaruszonym stanie.
Jakie metadane zawiera plik TXT
Żadnych. To uczciwa odpowiedź i właśnie dlatego ciekawa.
Zwykły plik tekstowy nie ma kontenera, nagłówka ani miejsca na autora, tytuł czy datę utworzenia. Wszystko, co raport metadanych może powiedzieć o pliku TXT, pochodzi z zewnątrz pliku: z systemu plików, który go przechowuje, oraz z analizy samych bajtów: nazwy pliku, rozmiaru w bajtach, czasu modyfikacji zapisanego przez system operacyjny, wykrytego kodowania, sposobu zakończeń linii oraz liczby znaków i wierszy.
Dla każdego, kto obawia się, co dokument o nim ujawnia, sprawia to, że zwykły tekst jest najbezpieczniejszą rzeczą do wysłania. Nie ma pola autora, o którym można zapomnieć, czasu edycji, wersji oprogramowania ani miniatury wcześniejszej wersji. To, co widzisz w pliku, to właśnie to, co w nim jest.
Oznacza to też, że znacznik czasu z systemu plików jest jedyną istniejącą datą, a skopiowanie pliku często ją resetuje. Jeśli ważne jest, kiedy plik tekstowy został napisany, zanotuj tę datę w samym tekście.
Kiedy używać pliku TXT
Używaj zwykłego tekstu do notatek, logów, konfiguracji, danych, które zamierzasz przetwarzać innymi aplikacjami, oraz wszystkiego, co musi pozostać czytelne przez dziesięciolecia. To właściwy format, gdy liczą się wyłącznie słowa.
To niewłaściwy format w chwili, gdy potrzebujesz nagłówka, tabeli, obrazu lub podziału strony. Sięgnij po Markdown, jeśli chcesz prostą strukturę przy zachowaniu czytelności pliku, po format edytora tekstu, jeśli dokument wymaga prawdziwego układu, lub po PDF, jeśli ma wyglądać identycznie dla każdego odbiorcy.