Faili MOBI jẹ iwe itanna (ebook) ninu fọ́ọ̀màtì Mobipocket. Mobipocket jẹ́ ilé-iṣẹ́ Faranse tí sọ́fọ́wéà olùkà rẹ̀ ń ṣiṣẹ́ lórí ẹrọ Palm àti Windows Mobile; Amazon rà á ní 2005 ó sì lo fọ́ọ̀màtì náà gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ fún Kindle àkọ́kọ́. Ìdí nìyẹn tí àwọn faili MOBI àti àwọn faili Kindle fi jọ ara wọn lọ́kàn-rere nínú. Láti ìgbà yẹn, Amazon ti kọ́kọ́lọ́ àwọn irinṣẹ́ tirẹ̀ sí Kindle Format 8 àti EPUB, nítorí náà MOBI ti di fọ́ọ̀màtì àtijọ́ tí o máa ń rí nínú àkójọpọ̀ ebook àgbà ju kó jẹ́ ohun tí ẹnikẹ́ni ń lò láti tẹ̀ jáde lọ́wọ́lọ́wọ́.
Bá a ṣe n kó fáìlì MOBI jọ
A kọ MOBI lórí fọ́ọ̀màtì Palm Database, apoti kan láti àkókò Palm OS, tí ó sì jẹ́ binárì: fífi í ṣí nínú oloòtẹ́stì kò fi ohunkóhun tó wúlò hàn. Faili náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkọ́lé (header) tí ń sọ orúkọ àtòjọ data náà, tí ó sábà jẹ́ àtẹ̀yìnwá orúkọ ìwé náà, tí ó sì samisi rẹ̀ pẹ̀lú koodu irú BOOKMOBI. Gbogbo ohun tó wà lẹ́yìn èyí jẹ́ àkójọpọ̀ àkọsílẹ̀ tí a ti fún ní nọ́mbà.
A pin ọ̀rọ̀ inú ìwé náà ká sí àwọn àkọsílẹ̀ tó pọ̀jù jù mẹ́rin kilobaìtì lọ lọ́kọọ̀kan, a sì fi ìlànà ìfipamọ́ dídata PalmDOC tàbí ìlànà HuffCDIC tó túbọ̀ dí pọ̀ ju lọ dí i; díẹ̀ nínú àwọn faili kì í ṣe àfipamọ́ rárá. Gbọ́dọ̀rùn méjèèjì kò bàjẹ́ ohunkóhun, nítorí náà ìkó pọ̀ náà kò ń sọ nkankan nù. Àmì tó wà nínú rẹ̀ jẹ́ HTML tí a ti dínkù, tó jọ àyíká wẹẹ̀bù ọdún mẹ́rìnlá-dín-lọ́gbọ̀n (90s), pẹ̀lú díẹ̀ nínú àtúnṣètò ara (styling) àti láìsí fọ́ọ̀nù tí a so mọ́ inú faili. A pa àwọn àwòrán mọ́ sí àkọsílẹ̀ tirẹ̀, a sì ń tọ́ka sí wọn pẹ̀lú nọ́mbà. Àwọn faili tí irinṣẹ́ kindlegen àtijọ́ Amazon ṣe sábà jẹ́ bí ìwé méjì nínú kan: apá MOBI fún àwọn ẹrọ àtijọ́, lẹ́yìn èyí sì ni apá Kindle Format 8 fún tuntun, tí àkọsílẹ̀ ààlà kan yà wọ́n sọ́tọ̀.
Àwọn metadata tí fáìlì MOBI rú
MOBI ń pa ìtàn-àpèjúwe rẹ̀ mọ́ nínú àkọ́lé EXTH, ìtúmọ̀ rẹ̀ ni extended header, tí ó jókòó lẹ́yìn àkọ́lé MOBI pàtàkì. Ó jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn nǹkan àtòjọ, tí ọkọọ̀kan ní nọ́mbà dípò orúkọ, èyí sì ni ìdí tí ìròyìn fi sábà ń fi méjèèjì hàn. Àwọn tí o máa ń rí gangan ni onkọ̀wé (àkọsílẹ̀ 100), olùtẹ̀jáde (101), àpèjúwe tàbí blọ́ọ̀bù (103), ISBN (104), àwọn ààmì kókó-ọrọ (105), ọjọ́ ìtẹ̀jáde (106), olùkópa (108), ìpèníjà ẹ̀tọ́ (109) àti ASIN (113), ìdánimọ̀ tí Amazon fún akọle kan nínú àkójọpọ̀ tirẹ̀. Ìforúkọsílẹ̀ èdè kan wà pẹ̀lú, àti akọle tuntun tí ń rọ́pò orúkọ tó wà nínú àkọ́lé Palm.
Méjì nínú wọn yẹ kí a wo pẹkipẹki. Ààyè olùkópa (contributor) kì í ṣe ènìyàn lójoojúmọ́: àwọn irinṣẹ́ ìyípadà fọ́ọ̀màtì ni wọ́n máa ń fi orúkọ ara wọn síbẹ̀, nítorí náà ó sábà máa ń ka sí Calibre tàbí kindlegen pẹ̀lú nọ́mbà ẹ̀dà, èyí tó fi hàn ohun tó gbé faili náà ṣiṣẹ́ àti àkókò tó jẹ́. Àkọ́lé Palm fi àmì àkókò ìdáṣẹ́dá àti àtúnṣe tirẹ̀ kun un. Nítorí náà MOBI máa ń gbé orúkọ onkọ̀wé àti olùtẹ̀jáde lọ́kàn-ṣíṣe, tí yíò sì tún kọ àkópọ̀ sọ́fitiwia tó dá a sílẹ̀ àti ìgbà náà, nígbà tí ASIN tàbí ISBN ń so faili náà mọ́ ẹ̀dà ìtẹ̀jáde kan ṣoṣo. Àwọn ará MOBI tí Amazon fi DRM dáàbò bo, àwọn faili .azw, tún jẹ́ pé wọ́n ti dì mọ́ àkàǹtì tí rà á. Àwòrán àkọ́lé tó wà nínú faili náà tún ń pa data EXIF tirẹ̀ mọ́, èyí ni àkọsílẹ̀ ìtàn kamẹ́rà tí a máa ń rí nínú fọ́tò.
Ìgbà tí a fi ń lò MOBI
Ìdí kan péré tó dára láti pa ìwé sí MOBI ni ẹrọ tí kò lè ka fọ́ọ̀màtì tuntun jù bẹẹ lọ: Kindle àkọ́kọ́, tàbí ẹrọ ọwọ́ àkókò Mobipocket. Fún ohunkóhun míì, àyípadà tí o ń ṣe jẹ́ kedere. MOBI kò ní fọ́ọ̀nù tí a so mọ́ inú faili, ó fẹrẹẹ̀ kò ní iṣàkóso títò-àwòkọ (layout), kò ní ìpo títò-àwòkọ tó dìmọ́ (fixed-layout mode) rárá, ó sì ní ìtẹ̀sí-kíkà pẹ̀lúkan ṣoṣo, nítorí náà ara ìtẹ̀ oníṣòwò àti ojúewé tó nira kì í ye nínú rẹ̀. EPUB ni àṣàyàn tí ó rọrùn láti gbé kiri, AZW3 sì ni ti abinibi fún Kindle, tí méjèèjì sì gba ara àtúnṣètò ode-oni. Yíyí MOBI padà sí ẹyọkan nínú wọn rọrùn, ṣùgbọ́n ìyípadà kò lè mú àwòrán oníròyìn tàbí àwòkọ tí fọ́ọ̀màtì náà kò tíì pa mọ́ láti ìbẹ̀rẹ̀ wá padà.